Die Arbeidshof in Gqeberha het die ontslag van 'n korrektiewe beampte van die Noord-Kaap, S Louw, bekragtig nadat hy 'n vroulike kollega seksueel geteister het. Louw, 'n voormalige werknemer van die Departement van Korrektiewe Dienste, het die kollega na 'n nagskof aangebied om haar huis toe te neem. Die wangedrag het op die nag van 15 Februarie 2021 plaasgevind. Hy is in Maart 2022 ontslaan ná die voorval. Sy hersieningsaansoek teen dié besluit is deur die hof van die hand gewys. Die hof se bevinding is dat die arbiter se besluit redelik en regtens gegrond was.
Die Aard van die Misdryf
Mnr. S Louw, wat sedert 2008 as 'n Graad 2 Korrektiewe Beampte by die De Aar Korrektiewe Sentrum werksaam was, is deur 'n toesighouer opdrag gegee om die klaagster ná haar skof huis toe te neem. Die voorval het plaasgevind toe Louw, in plaas daarvan om die klaagster direk huis toe te neem, van die roete afgewyk het. Hy het in die teenoorgestelde rigting gery en die voertuig daarna in 'n afgeleë gebied agter 'n plaaslike hoërskool tot stilstand gebring.
Volgens die klaagster het Louw aan haar gesê dat hy van plan was om seksuele omgang met haar te hê. Daar word beweer dat hy probeer het om items van haar skoot te verwyder, aan haar private dele te raak, en haar na hom toe te trek om haar te soen. Die klaagster het hom herhaaldelik teëgestaan en aangesê om op te hou. Ten spyte van haar herhaalde besware en pogings om hom af te weer, het Louw vir 'n tyd volgehou met sy ongewenste toenaderings. Louw het uiteindelik sy pogings laat vaar en haar huis toe geneem. Na die voorval het Louw voortgegaan om laat in die nag WhatsApp-boodskappe aan haar te stuur, wat die klaagster se ongemak verder verhoog het.
Versoeningspogings en Verandering van Hart
Die klaagster het aanvanklik aangedui dat sy tevrede sou wees met 'n verskoning vir die voorval. Sy het hierdie standpunt geopper in 'n poging om die saak op 'n minder formele wyse af te handel en moontlik die emosionele impak te versag. Sy het gehoop dat 'n opregte verskoning voldoende sou wees om die aangeleentheid te besleg.
Tydens 'n vergadering wat deur die bestuur gereël is, het mnr. S Louw wel om verskoning gevra vir sy optrede. Die klaagster het op daardie tydstip die verskoning aanvaar, wat die indruk geskep het dat die aangeleentheid moontlik opgelos sou wees sonder verdere formele stappe. Sy het aanvanklik geglo dat Louw se berou opreg was en dat die saak afgehandel kon word.
Sy het egter kort daarna van haar standpunt verander. Die klaagster het tot die gevolgtrekking gekom dat Louw se verskoning nie opreg was nie, wat haar oortuiging versterk het dat 'n formele klag nodig was om geregtigheid te laat geskied. Haar aanvanklike hoop op 'n informele oplossing het vervaag namate sy die erns van die gebeure en Louw se vermeende gebrek aan opregte berou oorweeg het.
Gevolglik het die klaagster 'n formele klag ingedien en moes sy sielkundige behandeling ondergaan. Dit het twee weke se hospitalisasie en bykomende siekverlof vereis weens die emosionele trauma wat sy ervaar het, wat die ernstige impak van die voorval op haar welstand onderstreep.
Argumente en Arbitrasiebeslissing
Tydens die arbitrasieverrigtinge het mnr. S Louw nie betwis dat die wangedrag plaasgevind het nie. Hy het egter aangevoer dat die kwessie reeds opgelos is deur sy verskoning en dat daar dus sprake was van dubbele bestraffing, aangesien die daaropvolgende dissiplinêre verrigtinge neerkom op 'n herhaalde straf vir dieselfde oortreding. Louw se verweer was grootliks gebaseer op die argument dat die informele vergadering en sy verskoning 'n afdoende oplossing was, en dat hy nie twee keer vir dieselfde oortreding gestraf moes word nie.
Louw het ook staatgemaak op sy 14 jaar van diens by die Departement van Korrektiewe Dienste, asook sy voorheen skoon dissiplinêre rekord, as versagtende omstandighede. Hy het probeer om sy lang diens en goeie gedrag in die verlede te gebruik om die erns van sy optrede te versag en 'n ligter straf te bepleit. Die arbiter het egter Louw se argumente verwerp. Die arbiter het bevind dat seksuele teistering 'n ernstige oortreding is en dat die informele verskoning nie as 'n formele dissiplinêre proses beskou kon word nie. Die arbiter het benadruk dat die aard van die misdryf 'n formele reaksie vereis het, ongeag enige vroeëre informele pogings tot versoening.
Gevolglik het die arbiter tot die slotsom gekom dat ontslag 'n gepaste sanksie vir die erns van die misdryf was. Die hof het hierdie bevindinge ondersteun en sodoende die ontslag as geldig bekragtig, en daarmee die arbiter se besluit bevestig.
Hof se Oordeel en Redes
Regter Edwin Tlhotlhalemaje het opgemerk dat mnr. S Louw met die klaagster se veiligheid vertrou is en hierdie vertroue misbruik het. Die hof het beklemtoon dat seksuele teistering nie bloot met 'n private verskoning opgelos kan word nie; dit vereis 'n formele en ernstige reaksie van die werkgewer. Die Arbeidshof het bevind dat die arbiter se besluit redelik en regtens gegrond was, en dat dit die erns van die oortreding en die beginsels van billike arbeidspraktyke in ag geneem het.
Mnr. Louw het doelbewus van die roete afgewyk, die klaagster snags na 'n afgeleë gebied geneem, en probeer om homself op haar af te dwing, ten spyte van haar besware. Die hof het Louw se argument van dubbele bestraffing verwerp en gestel dat die informele vergadering nie 'n dissiplinêre verhoor was nie en dus nie as 'n formele straf kon geld nie. Voorstelle dat korrektiewe berading bo ontslag moes oorweeg word, is ook deur die hof van die hand gewys, aangesien die erns van Louw se optrede nie met sulke ligter sanksies versoenbaar was nie.
Die hof het mnr. Louw se optrede beskryf as dié van "'n roofdier". Alhoewel die hof kritiek uitgespreek het oor die Departement van Korrektiewe Dienste se vertraging van ongeveer 'n jaar om die dissiplinêre proses te finaliseer, het dit bevind dat die departement se tekortkominge nie die erns van Louw se optrede verminder of sy herinstelling regverdig nie. Die vertraging, hoewel onwenslik, het nie die fundamentele onreg van Louw se gedrag verander nie. Die hof het beveel dat elke party sy eie regskoste moet dra.
