Dr. Igor Scheurkogel, 'n lid van die Nasionale Raad van Provinsies vir die DA, het die Land and Agricultural Development Bank of South Africa (Land Bank) formeel by die Public Protector gerapporteer. Die klag spruit voort uit die Land Bank se volgehoue weiering om rekords oor likwidasieprosesse te verskaf. Scheurkogel het gesê: "Dit gaan nie meer bloot oor 'n versuim om korrespondensie te beantwoord nie. Dit opper 'n veel groter vraag: As Land Bank tevrede is dat hierdie likwidasieprosesse behoorlik gemagtig, wettiglik geadministreer en finansieel verantwoording gedoen is, waarom sal dit nie die rekords voorlê nie?" Hy het bygevoeg: "Dit kan nie van die Parlement, geaffekteerde boere en die Suid-Afrikaanse publiek verwag om bloot te aanvaar dat alles behoorlik hanteer is terwyl dit weier om die rekords wat dit sou bewys, voor te lê nie."
Maande van Onbeantwoorde Navrae
Die besluit volg op maande van uitputtende en onsuksesvolle pogings om deursigtigheid van die staatsbeheerde landboubank te verkry, het Scheurkogel gesê. Hierdie pogings om deursigtigheid te verseker, het parlementêre toesigmeganismes, direkte korrespondensie met die Landbank se leierskap en raad, asook 'n formele aansoek ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting (PAIA) ingesluit. Volgens Scheurkogel het die Landbank egter elke navraag met stilte beantwoord. Die formele PAIA-aansoek het spesifiek rekords versoek wat die presiese bedrag geld aandui wat aan die Landbank terugbetaal is deur likwidasieprosedures en die gedwonge verkoop van boere se bates vanaf 2012 tot op hede.
Besware teen Bank se Sake
Die klagte wat by die Klagteskommissaris ingedien is, fokus op die Land Bank se versuim om kritieke inligting rakende die bank se likwidasie- en skuldinvorderingsprosesse openbaar te maak. Hierdie gebrek aan deursigtigheid strek volgens die DA tot die kern van die bank se bedrywighede en sy verantwoordelikheid teenoor die publiek.
Mnr. Scheurkogel het verder beklemtoon dat die Land Bank, as 'n openbare instelling wat deur belastingbetalers gefinansier word, nie in die skaduwees kan funksioneer nie. Hy het bygevoeg dat volledige deursigtigheid en aanspreeklikheid noodsaaklik is vir enige entiteit wat openbare fondse bestuur en 'n wesenlike impak op die landboubedryf het.
Die klag wat by die Klagteskommissaris ingedien is, versoek 'n omvattende ondersoek na sistemiese wanadministrasie binne die bank se skuldinvorderingstelsels. Dit sluit ook ondersoeke in na onreëlmatige verkrygingspraktyke, mislukkings van finansiële beheer, misbruik van openbare mag, en onbehoorlike benadeling van geaffekteerde partye, soos boere.
Rol van Klagteskommissaris
Die Klagteskommissaris is 'n onafhanklike grondwetlike liggaam wat die wetlike mag besit om beweerde wangedrag of benadeling binne staatsake en openbare administrasie te ondersoek. Hierdie instelling speel 'n deurslaggewende rol in die bevordering van goeie regering en die beskerming van die publiek teen wanadministrasie deur staatsentiteite. Sy bevoegdhede sluit die vermoë in om inligting af te dwing en aanbevelings te maak om reg te stel waar foute begaan is.
Die DA se besluit om die Land Bank by die Klagteskommissaris aan te meld, volg nadat interne en wetgewende kanale, soos parlementêre navrae en PAIA-aansoeke, uitgeput is. Hierdie eskalasie was noodsaaklik omdat die Klagteskommissaris die mag het om antwoorde af te dwing en toegang tot dokumente te verkry wat die Land Bank tot dusver geweier het. Dit is die laaste uitweg wanneer ander pogings om deursigtigheid te verkry, misluk het.
