Die DA het op 20 Julie 2026 sy Pensioenbeskermingswet by die Parlement se Grondwetlike en Regsdienste ingedien. Die party is van voorneme om die wetgewing kort ná die verwerking van terugvoer ter tafel te lê. Dié wetsontwerp poog om 'n onaanvaarbare situasie reg te stel wat staatsamptenare na bewering miljarde gekos het. Dit kom te midde van kommer oor politieke inmenging in die Public Investment Corporation (PIC) se beleggingsbesluite, wat na bewering pensioenfondse van staatsamptenare benadeel het. Die DA sê dat die wetsontwerp 'n noodsaaklike stap is om die integriteit van pensioenbeleggings te beskerm.
Nuwe Wetgewing vir PIC-bestuur
Die wetsontwerp stel voor dat ‘n onafhanklike paneel, eerder as ‘n politikus, verantwoordelik sal wees vir die aanstelling van die direkteure van die Public Investment Corporation (PIC). Dit is een van die kernbeginsels van die voorgestelde wetgewing om politieke invloed te verminder. Beoog die wetsontwerp dat die voorsitter van die PIC-raad nie langer ‘n adjunkminister van die Kommunistiese Party sal wees nie, maar eerder ‘n apolitiese persoon wat deur ander nie-politieke individue aangestel word.
Die wetgewing sal ook vereis dat die voorsitter van die raad nie meer 'n adjunkminister mag wees nie. Hierdie bepaling is daarop gemik om die skeiding tussen politiek en die bestuur van pensioenfondse te versterk. Verdermeer sal geen persoon wat ‘n politieke amp beklee, of wat in die drie jaar voor hul aanstelling ‘n politieke amp beklee het, toegelaat word om as ‘n direkteur te dien nie. Die doel hiervan is om die integriteit en onafhanklikheid van die raad te verseker.
Die wetsontwerp spesifiseer ook dat uitvoerende direkteure deur die Raad self aangestel sal word, en nie deur die Minister nie. Hierdie maatreël is ingestel om die besluitnemingsproses binne die PIC verder te depolitiseer en te verseker dat aanstellings op meriete geskied. Laastens sal die Raad sy eie voorsitter uit sy nie-uitvoerende lede verkies, wat selfbestuur en onafhanklikheid binne die korporasie verder sal bevorder.
Onafhanklike Benoemingsproses
Die Staande Komitee oor Finansies sal verantwoordelik wees vir die aanstelling van 'n keuringspaneel wat nie-uitvoerende direkteure sal kortlys. Hierdie paneel se taak is om te verseker dat die aanstellingsproses by die Public Investment Corporation (PIC) onafhanklik en onpartydig verloop, weg van politieke invloed.
Die keuringspaneel sal bestaan uit individue wat polities onafhanklik is en wat op grond van meriete aangestel word. Dit is 'n kernbeginsel van die voorgestelde wetgewing om die integriteit en geloofwaardigheid van die PIC se raad te versterk deur kundige en neutrale lede te verseker.
Hierdie keuringspaneel sal geskikte nie-uitvoerende direkteure aan die Minister van Finansies voorstel, gebaseer op hul meriete en die nodige vaardighede wat vir die pos vereis word. Die doel is om te verseker dat die beste en mees gekwalifiseerde kandidate vir die posisie oorweeg word, sonder politieke vooroordeel.
Alhoewel die Minister 'n voorgestelde kandidaat kan verwerp, mag die Minister nie 'n kandidaat aanstel wat nie deur die paneel voorgestel is nie. Hierdie bepaling dien as 'n belangrike kontrole en balans om te verhoed dat politieke aanstellings buite die onafhanklike proses gemaak word.
Agtergrond en Noodsaaklikheid
Die Public Investment Corporation (PIC) het reeds vir meer as ‘n dekade van die een skandaal na die ander gestruikel. Hierdie lang geskiedenis van wanbestuur en beweerde korrupsie het die noodsaaklikheid vir ingrypende hervormings beklemtoon om die integriteit van die instelling te herstel en die pensioenfondse van staatsamptenare te beskerm.
Die voorgestelde Pensioenbeskermingswet poog om aanbevelings te implementeer wat reeds in 2020 deur Regter Lex Mpati gemaak is. Hierdie aanbevelings, wat spruit uit 'n ondersoek na die PIC, het ten doel gehad om die maatskappy se bestuur en beleggingspraktyke te verbeter en sodoende politieke inmenging te voorkom. Die DA se wetsontwerp is dus 'n direkte reaksie op hierdie bevindinge en 'n poging om die nodige wetgewing in plek te stel.
