Die wetenskaplike tydskrif Nature het onlangs die studie "The effect of ChatGPT on students’ learning performance, learning perception, and higher-order thinking: insights from a meta-analysis" teruggetrek, wat vrae laat ontstaan oor die impak van kunsmatige intelligensie in die onderwys. Terselfdertyd het die Minister van Basiese Onderwys, Siviwe Gwarube, benadruk dat fondamentele leer die kern van hul werk vorm.
Minister Gwarube het verklaar: "Fondamentele leer is sentraal tot die werk wat ons die afgelope jaar aangepak het, aangesien ’n kind wat nie met betekenis en selfvertroue kan lees, skryf en tel nie, in elke ander vak sal sukkel." Sy het bygevoeg dat hul strategie, wat deur die Kabinet goedgekeur is, fokus op die uitbreiding van toegang tot gehalte Vroeë Kinderontwikkeling (VKO) en vroeëgraadse geletterdheid en syfervaardigheid. Die Minister het verder gesê: "Die prestasies van 2024/25 weerspieël ’n beslissende heroriëntering van die basiese onderwysstelsel: bewysgeleide beplanning, versterkte fondamente, inklusiewe toegang, volhoubare infrastruktuur en professionele onderrig." Hierdie inisiatiewe, volgens Minister Gwarube, bevorder die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) se visie van ’n gelyke, regverdige en welvarende samelewing deur in kinders te belê.
Swede se Digitale Keerpunt
Drie jaar gelede, in Mei 2023, het die Sweedse minister van onderwys aangekondig dat die regering die digitalisering van Sweedse skole geleidelik sou verminder en papiergebaseerde lees sou herinstel. Hierdie besluit volg op die land se vroeëre omhelsing van digitale onderwys, wat reeds in 2009 begin het. Destyds het Swede ten volle ingespring op die gedigitaliseerde onderwysmodel, met die doel om leerprosesse te moderniseer en studente voor te berei vir 'n tegnologiese toekoms.
Die beleid het destyds wye ondersteuning geniet, maar die daaropvolgende jare het vrae laat ontstaan oor die effektiwiteit en langtermynimpak daarvan op leeruitkomste. Die onlangse ommekeer in Swede dui op 'n groeiende erkenning dat 'n oormatige afhanklikheid van digitale hulpmiddels moontlik nie altyd die beste benadering is vir fundamentele leer en geletterdheid nie. Hierdie verskuiwing beklemtoon die belangrikheid van tradisionele leermetodes.
Die Sweedse regering het 'n begroting van €104 miljoen toegewys om hierdie ambisie te ondersteun. Die hoofdoel is om te verseker dat elke leerder "een handboek per leerder en vak" ontvang. Hierdie poging om terug te keer na meer tasbare onderrigmateriaal is 'n beduidende beleidsverandering wat daarop gemik is om die grondbeginsels van onderwys te versterk en 'n balans te vind tussen tegnologiese innovasie en beproefde pedagogiese praktyke.
KI en die Gevaar van Ontskoling
Rod Smith, besturende direkteur vir internasionale onderwys by Cambridge University Press, waarsku dat die bekendstelling van kunsmatige intelligensie (KI) en tegnologie sonder diepgaande pedagogiese fondamente die risiko inhou om die volgende generasie se vaardighede te verminder. Smith het verklaar: "As ons jongmense oplei om deur [KI] vervangbaar te wees, leer ons hulle die verkeerde dinge... Ons ontwikkel nie die vaardighede om hulle in staat te stel om meester van die tegnologie te wees eerder as om deur die tegnologie vervang te word nie." Hy het bygevoeg dat Cambridge fokus op 'n "bewysgeleide" benadering tot KI, en benadruk: "Ons is nie in die hardeware-verkoopsproses nie..."
Volgens Smith sal Cambridge "teen die pas gaan... Wat mense wil hê ons moet gaan..." Hy het opgemerk dat in die internasionale onderwyslandskap, "sommige lande gereed is om digitaal te gaan en sommige sal steeds moet aanhou om, jy weet, gedrukte materiaal te hê." Hierdie perspektief word verder versterk deur sy siening dat "daar eintlik sekere dinge is wat gedrukte materiaal baie goed doen, beter as digitale; trouens, in terme van die manier waarop inligting aangebied en geassimileer word deur jongmense."
Die debat oor die impak van tegnologie in onderwys word verder onderstreep deur die feit dat die teruggetrekte studie, "The effect of ChatGPT on students’ learning performance, learning perception, and higher-order thinking: insights from a meta-analysis," 262 keer in eweknie-geëvalueerde referate in dieselfde tydskrif in minder as 'n jaar aangehaal is. Smith het ook die ekonomiese voordele van drukwerk genoem: "Selfs daar maak die nuwe tegnologieë dit goedkoper om te druk, goedkoper om sulke dinge te produseer, so ek dink daar sal ook 'n voordeel vir daardie formaat wees."
Suid-Afrikaanse Perspektiewe en Prioriteite
Die Nasionale Professionele Onderwysersorganisasie van Suid-Afrika (Naptosa) het hul frustrasie uitgespreek oor top-down tegnologiese en kurrikulumverskuiwings wat sonder voldoende konsultasie of begrip van klaskameromstandighede geformuleer is. Naptosa het verklaar: "Pleks daarvan om gehalte-onderwys te lewer, is onderwysers gereduseer tot skarebeheerders in chaotiese klaskamers... Luister na onderwysers – dié wat daagliks die werklikheid van die klaskamer leef en verstaan dat ware transformasie begin met die skep van die regte toestande vir onderrig en leer." Hierdie standpunt beklemtoon die belangrikheid daarvan om diegene wat direk by die onderwysproses betrokke is, te betrek by beleidsvorming.
Die Departement van Basiese Onderwys (DBO) se breër strategie roep alle belanghebbendes op om die "Vyf T's" te handhaaf: Tyd-op-Taak (Time-on-Task), Onderwyser-gereedheid (Teacher preparedness), Handboeke (Textbooks), Tegnologie (Technology) en Toetsing (Testing). Hierdie raamwerk dien as 'n riglyn vir die verbetering van onderwysuitkomste in Suid-Afrika. Die fokus op hierdie pilare dui op 'n omvattende benadering wat poog om beide die menslike en tegnologiese aspekte van onderwys aan te spreek, terwyl die behoefte aan gestruktureerde leer en assessering behou word.
Alternatiewe Modelle en Toekomsvisie
By Apex en Spark Schools dien tegnologie as die primêre metode vir inhoudlewering, wat onderwysers vrystel vir pedagogiese intervensie. Hierdie private onderwysinstellings se gemengde leermodelle kombineer tegnologie met persoonlike toegang tot onderwysers, om sodoende gehalte-onderwys teen 'n bekostigbare prys tussen R800 en R2 000 per maand te bied.
Hierdie modelle verskaf 'n moontlike alternatief vir openbare onderwysuitdagings. Met die aanvang van die 2026 akademiese jaar het die Gautengse Departement van Onderwys gerapporteer dat 1 381 Graad 1-leerders, as deel van 'n totaal van 4 858 ongeplaaste leerders (insluitend Graad 8), steeds sonder skoolplekke was. Sulke alternatiewe modelle kan moontlik die druk verlig.
