’n Senior polisiebeampte het in 2025 ernstige bewerings gemaak oor die diepgaande infiltrasie van ’n dwelmkartel in Suid-Afrika se strafregstelsel, politiek en private sekuriteitsbedryf. Hierdie onthullings het skokgolwe deur die land gestuur en die kwesbaarheid van sleutelinstellings blootgelê. In Julie 2025 het die senior polisiebeampte Nhlanhla Mkhwanzi verder beweer dat hierdie dwelmkartel sy hoofkwartier in Gauteng het, wat dui op die provinsie se sentrale rol in die land se georganiseerde misdaad.
Die kartel, bekend as die Big Five, het na bewering ook spilpunte in gebiede soos die Wes-Kaap, wat die omvang van sy bedrywighede onderstreep en wys hoe die netwerk oor verskeie provinsies heen strek. Jothan Msibi, 'n swaargewig in die taxi-bedryf wat 'n paar jaar gelede oorlede is, is ook daarvan beskuldig dat hy 'n lid van die Big Five-kartel was, wat die kartel se vermoë om invloedryke figure in verskillende sektore te betrek, beklemtoon. Die skrywer se boek, 'The Untouchables: Drug Lords, Dirty Cops, and South Africa’s Darkest Secrets', ondersoek individue, verhoudings, kriminele netwerke en politieke verskuiwings wat Suid-Afrika se onwettige dwelmhandel vorm, en bied 'n omvattende blik op die komplekse onderwêreld. Hierdie insigte is noodsaaklik om die diepte en breedte van die dwelmkrisis te begryp.
Apartheid se Donker Erfenis
Die huidige dwelmkrisis het dekades gelede reeds begin ontwikkel, met wortels wat diep in die geskiedenis van die land lê. Gedurende die apartheidsjare het die regering na bewering self dwelms vervaardig, insluitend Mandrax, met die doel om dit as 'n vorm van "skarebeheer" op swart en bruin gemeenskappe te gebruik. Hierdie geskiedkundige agtergrond werp 'n donker skaduwee oor die oorsprong van die dwelmprobleem in Suid-Afrika en dui op 'n lang geskiedenis van misbruik en uitbuiting.
Vijaygiri Anandgiri Goswami, beter bekend as Vicky Goswami, is verdink van Mandrax-smokkelary in Suid-Afrika, wat sy vroeë betrokkenheid by die land se dwelmhandel aantoon. Goswami het self gesê: "Ek ken 'n aantal ANC-lede. Onthou, ek het tot die ANC bygedra toe ek in Zambië was," wat moontlike politieke konneksies en die verweefdheid van sy bedrywighede met invloedryke figure impliseer.
Ernest Solomon, wat bekend gestaan het as Ernie Lastig, is verdink daarvan dat hy die leier was van die Terrible Josters-bende en betrokke was by Suid-Afrika se Mandrax-handel. Solomon was in die Wes-Kaap gesetel, wat die geografiese verspreiding van die Mandrax-handel oor verskillende streke van die land illustreer. Ten spyte van sy basis in die Wes-Kaap, is Solomon in November 2020 noodlottig in Gauteng geskiet, 'n gebeurtenis wat die gewelddadige aard van die dwelmwêreld en die hoë risiko's wat daarmee gepaardgaan, onderstreep.
Internasionale Netwerke en Geweld
Die verhaal van Vijaygiri Anandgiri Goswami, beter bekend as Vicky Goswami, strek oor internasionale grense. Hy is in 1997 in Dubai in hegtenis geneem vir misdade rakende Mandrax en is daarvoor skuldig bevind. Sy inhegtenisneming en skuldigbevinding in Dubai het die internasionale omvang van sy dwelmbedrywighede reeds in die laat 1990's beklemtoon. Na sy vrylating uit 'n Dubai-gevangenis in 2012, het Goswami na Kenia verskuif, waar hy 'n nuwe hoofstuk in sy kriminele loopbaan begin het.
In Kenia het Goswami met Baktash en Ibrahim Akasha saamgespan met die oogmerk om Suid-Afrika se dwelmhandel te oorheers. Hulle het na bewering 'n ambisieuse plan beraam om die dwelmark te konsolideer en hul invloed uit te brei, wat Suid-Afrika as 'n sleutelmark vir hul bedrywighede geïdentifiseer het. Hierdie alliansie het 'n formidabele internasionale dwelmnetwerk geskep wat daarop gemik was om die Suid-Afrikaanse mark te beheer.
Goswami en die Akashas het tussen ongeveer 2012 en 2016 na bewering moorde in Suid-Afrika georkestreer. Hierdie beweerde dade van geweld was vermoedelik deel van hul strategie om beheer oor die dwelmhandel te verkry en mededingers uit die weg te ruim, wat die brutale taktieke wat in die dwelmwêreld gebruik word, illustreer. Die gewelddadige aard van hul bedrywighede het 'n spoor van vernietiging in die land gelaat.
In 2017 is Goswami en die Akashas na die Verenigde State uitgelewer. Hierdie uitlewering het 'n einde gebring aan hul bedrywighede in Afrika en het die internasionale aard van dwelmhandel en die pogings om dit te bekamp, beklemtoon. Die Amerikaanse owerhede se betrokkenheid het die erns van hul misdade en die globale samewerking wat nodig is om sulke netwerke te ontwrig, aangedui.
Hedendaagse Kartelmag
Polisiebeamptes het die kartel as die Big Five geïdentifiseer, 'n naam wat hul invloed en bedrywighede in Suid-Afrika aandui. Hierdie benaming beklemtoon die omvang van hul beheer oor onwettige dwelmhandel en ander kriminele aktiwiteite binne die land. Die Big Five se netwerk strek na bewering wyd en het diep wortels in verskeie sektore van die samelewing, wat dit uiters moeilik maak om te ontwrig.
Vusimuzi “Cat” Matlala, wat daarvan beskuldig word dat hy 'n lid van die Big Five-kartel is, het teen middel-2026 skuld beken op sekere aanklagte en staan steeds tereg op ander. Sy saak werp lig op die kartel se struktuur en die individue wat na bewering daaraan verbonde is, wat die owerhede se pogings om hierdie kriminele entiteit te ontwrig, verder ondersteun. Die vordering in Matlala se saak is 'n belangrike stap in die stryd teen georganiseerde misdaad.
Matlala is in Gauteng gebaseer, dieselfde provinsie waar Jothan Msibi, 'n swaargewig in die taxi-bedryf wat 'n paar jaar gelede oorlede is, ook gesetel was. Msibi is eweneens daarvan beskuldig dat hy 'n lid van die Big Five-kartel was. Hierdie geografiese fokus in Gauteng dui op die provinsie se strategiese belang vir die kartel se bedrywighede en sy beweerde kernbasis, wat dit 'n kritieke punt maak vir wetstoepassing om te teiken. Die verweefdheid van die kartel met sleutelfigure in die taxi-bedryf dui ook op die breë spektrum van sy invloed.
