President Cyril Ramaphosa sal die Wes-Kaapse hooggeregshof versoek om 'n verslag tersyde te stel wat die grondslag vorm van die parlementêre vervolgingsproses teen hom. Hierdie verslag spruit voort uit sy hantering van 'n inbraak by sy wildplaas. Die inbraak, en die daaropvolgende beweringe oor die verberging daarvan, het 'n impeachment-proses teen die staatshoof in Suid-Afrika aan die gang gesit. Ramaphosa se hofaksie is 'n poging om die legitimiteit van die verslag te betwis en sodoende die impeachment-prosedures te stuit.
Ramaphosa se regsargumente uiteengesit
President Cyril Ramaphosa ontken enige oortreding en voer aan dat die regterlike paneel sy mandaat verkeerd verstaan het. Volgens Ramaphosa het die paneel, onder leiding van oudhoofregter Sandile Ngcobo, op hoorsê staatgemaak en die verkeerde regsdrempel toegepas in sy ondersoek. Hierdie argumente vorm die kern van sy hofaansoek om die verslag ter syde te stel. Ramaphosa se regspan sal in die Wes-Kaapse hooggeregshof probeer bewys dat die paneel se bevindings gebrekkig is en daarom nie as grondslag vir ’n parlementêre vervolgingsproses kan dien nie. Hy glo dat die verslag nie die nodige regskriteria nagekom het nie, wat die geldigheid daarvan ondermyn en die parlementêre proses onbillik maak.
Agtergrond tot die verslag
Die paneel het bevind daar is prima facie-bewyse dat president Cyril Ramaphosa moontlik ernstige oortredings van die Grondwet en die wet begaan het in sy hantering van die diefstal van buitelandse valuta wat in 'n bank in sy wildplaas versteek was. Hierdie bevinding het die basis gevorm vir die parlementêre oorweging van 'n vervolgingsproses teen hom. Die verslag het die vraag laat ontstaan of Ramaphosa sy ampspligte nagekom het en deursigtigheid gehandhaaf het in die nasleep van die insident.
Nadat die verslag bekend gemaak is, het die parlement in 'n stemming besluit om nie voort te gaan met 'n vervolgingsondersoek nie. Met 'n stem van 214 teen 148 is die voorstel om 'n ondersoek in te stel, verwerp. Hierdie uitslag het beteken dat die parlementêre proses, wat deur die paneel se bevindings aangevuur is, nie verder gevoer sou word nie. Die besluit het die onmiddellike druk op Ramaphosa verlig, maar die onderliggende kwessies en die hofsaak wat nou volg, bly aktueel.
Hof se rol en vorige uitsprake
Die Wes-Kaapse hooggeregshof het Woensdag begin met die aanhoor van president Cyril Ramaphosa se aansoek om die 2022-verslag van 'n onafhanklike paneel onder leiding van oudhoofregter Sandile Ngcobo te hersien en tersyde te stel. Hierdie hofgeding volg op 'n uitspraak van die Konstitusionele Hof in Mei, wat 'n vroeëre parlementêre besluit om die proses te beëindig, omgekeer het.
Die Konstitusionele Hof het bevind dat wetgewers onwettig opgetree het deur 'n reël te gebruik wat hulle toegelaat het om die proses sonder 'n substansiële ondersoek te staak. Gevolglik het die Konstitusionele Hof beveel dat die saak moet voortgaan na 'n vervolgingskomitee. Ramaphosa het egter in Julie 'n tydelike uitstel verkry toe die Wes-Kaapse hof die komitee verbied het om openbare vervolgingsverhore te hou hangende 'n uitspraak oor sy hersieningsaansoek.
Toekoms van die proses
Die hofuitdaging kan uiteindelik bepaal of wetgewers met die impeachment-proses voortgaan. Intussen kan die parlementêre paneel sy voorbereidende werk voortsit. Hierdie regsproses sal dus 'n deurslaggewende impak hê op die toekoms van die vervolgingsondersoek teen President Cyril Ramaphosa.
