In Gauteng het gesamentlike skoolveiligheidsoperasies, waarby die Suid-Afrikaanse Polisiediens en ander wetstoepassingsinstansies betrokke was, verskeie verbode items by onderwysinstellings ontdek. Hierdie items sluit messe, vapes, sigarette, gebreekte glas, skêre, slypers, vuurhoutjies, aanstekers, nyaope, spice en dagga in. Die omvang van die probleem is egter nie tot Gauteng beperk nie. Dems Nel het verklaar dat die kwessie nou nasionaal ervaar word en nie meer tot spesifieke provinsies of skole beperk is nie. Hierdie situasie dui op 'n breër uitdaging wat onderwysfasiliteite regoor Suid-Afrika raak.
Dwelms en wapens in klaskamers
Onlangse deursoekings het kommerwekkende bewyse van dwelmhandel binne skoolmure aan die lig gebring. By verskeie geleenthede is daar gevind dat leerders in besit was van veelvuldige pakkies dagga. Hierdie ontdekking dui op 'n dieper probleem as net individuele gebruik, en wek die vermoede dat dwelmverspreiding moontlik aktief binne onderwysinstellings plaasvind. Die teenwoordigheid van sulke hoeveelhede dagga by leerders, eerder as net klein hoeveelhede vir persoonlike gebruik, dui op 'n potensiële netwerk wat dwelms onder skoolkinders versprei. Hierdie tendens dra by tot die groeiende kommer oor die veiligheid en welstand van leerders in die skoolomgewing.
Leerder-onలువigheid teenoor onderwysers
’n Virale voorval by die Batlhaping Sekondêre Skool in die Dr. Ruth Segomotsi Mompati-distrik het onlangs opslae gemaak. ’n Leerder is na bewering op video vasgelê waar sy ’n manlike onderwyser beledig en verbaal aanrand. Die voorval het wydverspreide verontwaardiging ontlok en die kwessie van leerder-onbeskofheid teenoor onderwyspersoneel weer op die voorgrond geplaas. Dit beklemtoon die groeiende uitdagings wat onderwysers in die gesig staar en die dringende behoefte aan effektiewe gedragsbestuur binne Suid-Afrikaanse skole.
Hierdie voorvalle is deel van 'n breër patroon van geweld in skole, wat nie net onderwysers raak nie. Statistieke Suid-Afrika se verslag vir 2026 het getoon dat ongeveer 14% van die kinders wat ondervra is, fisieke geweld van onderwysers gerapporteer het. Verder het sowat 8% van die kinders aangedui dat hulle fisieke geweld van ander leerders ervaar het. Hierdie statistieke onderstreep die komplekse en veelvlakkige aard van geweld in die skoolomgewing, waar beide onderwysers en leerders slagoffers kan wees.
Onderwysers verlaat die professie
Dems Nel, hoof van die Regsafdeling by die SAOU Onderwysersunie se Regsdienste, het verklaar dat die unie 'n toename in verbale mishandeling, dreigemente, intimidasie en fisieke geweld teen opvoeders ervaar. Nel het bygevoeg: "Die tendens word gekoppel aan onaksie van die departement, wat geneig is om te lei tot 'n verdere toename in sulke voorvalle by skole. Dit is heeltemal onaanvaarbaar, en dit is nie redelik om te verwag dat opvoeders in sulke vyandige omgewings sal werk nie." Hy meld dat baie opvoeders besluit het om die professie te verlaat weens die ondraaglike werksomgewing.
"Dit het 'n punt bereik waar ons oorval word deur ons lede wat daagliks hulp of leiding versoek oor hoe om hierdie gedrag te hanteer," het Nel verduidelik. Hy het verder beklemtoon: "Beslis, ons het talle sake hanteer waar opvoeders besluit het om die professie te verlaat weens die ondraaglike werksomgewing." Volgens Nel "het dit inderwaarheid 'n punt bereik waar baie opvoeders vind dat dit nie die moeite werd is om in die professie te bly nie, gegewe die risiko's daaraan verbonde." Hy het afgesluit deur te sê: "Die verskaffing van 'n veilige werkplek behoort nie voorwaardelik of opsioneel te wees nie."
Die pad vorentoe vir skole
Die South African Democratic Teachers’ Union (Sadtu) in die Noordwes het verklaar dat die voorval by die Batlhaping Sekondêre Skool simptomaties is van ’n breër probleem van leerder-onbesinheid en opvoederveiligheid. Volgens Sadtu kan "’n opvoeder nie verwag word om hul professionele verantwoordelikhede effektief uit te voer terwyl hulle aan dreigemente, beledigings, intimidasie of geweld onderwerp word nie. Die veiligheid en waardigheid van opvoeders moet as ’n fundamentele voorwaarde vir gehalte-onderwys beskou word." Verder het ’n moniteringstudie van die Departement van Basiese Onderwys bevind dat onderwysers laer vlakke van veiligheid by die skool gerapporteer het as skoolhoofde.
