Vier navorsers van die Universiteit van Fort Hare se Departement Musiek het onlangs studies aangebied by die 20ste Jaarlikse Konferensie van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Navorsing in Musiek (SASRIM). Hierdie belangrike byeenkoms vir musiekwetenskaplikes is by die Universiteit van die Vrystaat se Odeion Skool vir Musiek aangebied. Die konferensie het gefokus op die tema "Multidissiplinariteit in (Suid-)Afrikaanse Musiekstudies", wat die breë en diverse aard van musieknavoring in die streek beklemtoon het. Die Fort Hare-navorsers se deelname onderstreep die universiteit se bydrae tot die ontwikkeling van musiekwetenskap in Suid-Afrika.
Musiek se sosiale rol in stedelike lewe
Die UFH-musiekdosent Thembela Vokwana het 'n referaat getiteld "Exploring an Ambivalent Relationship: Caluza, Cityscapes, and Senses of Morality" by die konferensie aangebied. Sy navorsing ondersoek hoe musiek die sosiale werklikhede van die township-lewe kan verklaar, deur gebruik te maak van persoonlike herinnering, stedelike geskiedenis en musiekontleding. Dié benadering bied 'n dieper insig in die komplekse interaksies tussen musiek, ruimte en sosiale strukture binne stedelike omgewings.
Vokwana se referaat volg die ervarings van 1980's Umtata tot townships soos Khayelitsha en Soweto. Dit kyk ook na historiese beleide wat Swart stedelike lewe gevorm het, en belig die impak daarvan op die gemeenskappe en hul musiek. Die ontleding toon hoe hierdie beleide nie net fisieke landskappe beïnvloed het nie, maar ook die kulturele en morele kode wat deur musiek uitgedruk word.
Sy navorsing fokus ook op die komponis R.T. Caluza en sy koormusiek, insluitend liedjies soos "Ingoduso", "Umntakababa" en "UmaConsana". Deur Caluza se werke te bestudeer, ondersoek Vokwana die morele en sosiale boodskappe wat in sy musiek verskuil is, en hoe dit resoneer met die ervarings van stedelike gemeenskappe oor tyd. Die keuse van hierdie spesifieke komposisies help om die ingewikkelde verhouding tussen individuele morele waardes en die breër samelewing in townships te belig.
Vokwana het gesê: "Hierdie is 'n bewys van die intellektuele bydrae wat UFH poog om tot globale musikologiese diskoers en navorsing te lewer." Sy bydrae tot die konferensie beklemtoon die Universiteit van Fort Hare se toewyding aan die bevordering van musiekwetenskap deur middel van relevante en insiggewende navorsing wat die Suid-Afrikaanse konteks sentraal stel.
Vroue se ongesiene bydraes tot musiekgroepe
M.A.-student Mbasa Noguda het ook 'n insiggewende referaat getiteld "Hidden Yet Indispensable: A Musicological and Women’s Contributions to Ladysmith Black Mambazo’s Success" by die konferensie gelewer. Haar navorsing werp lig op die dikwels onerkende maar kritieke rolle wat vroue gespeel het in die vorming en volgehoue sukses van die ikoniese musiekgroep Ladysmith Black Mambazo. Noguda se studie beklemtoon hoe vroue se bydraes veel verder strek as wat algemeen erken word, en dat dit 'n integrale deel van die groep se nalatenskap is.
Noguda se navorsing ondersoek spesifiek die administratiewe, familie- en produktiewe rolle van vroue in Ladysmith Black Mambazo se ontwikkeling en lang lewe. Dit sluit in die bestuur van huishoudings, die verskaffing van emosionele en logistieke ondersteuning aan lede van die groep, en selfs direkte of indirekte bydraes tot die kreatiewe proses. Deur hierdie aspekte te ontleed, toon Noguda dat die stabiliteit en groei van die groep onlosmaaklik verbind is met die onvermoeide werk en opoffering van vroue agter die skerms. Haar bevindinge daag die tradisionele narratief oor die sukses van manlike musiekgroepe uit en beklemtoon die belangrikheid van 'n holistiese siening van musiekproduksie en -bestuur.
Kuns, identiteit en manlikheid in die bedryf
Meestersgraadstudent Mava Gqeba het 'n referaat getiteld "Dear Tata… Who Gets to Be a Man? Performing Masculinity in the South African Music and Entertainment Industry" aangebied. Hierdie bydrae, wat diep in die kruisvlakke van identiteit en die musiekbedryf delf, het aandag gevestig op die komplekse verwagtinge wat aan kunstenaars gestel word.
Gqeba se navorsing fokus spesifiek op Swart queer-identiteite en hoe kunstenaars die heersende verwagtinge van manlikheid binne die vermaaklikheidsbedryf navigeer. Dit ondersoek die druk en vryhede wat kunstenaars ervaar terwyl hulle hulself in 'n openbare ruimte uitdruk.
Vir hul studie gebruik Gqeba prominente kunstenaars soos Brenda Fassie, Lundi Tyamara en Nakhane Touré as gevallestudies. Deur die loopbane en openbare personas van hierdie figure te ontleed, word die verskillende maniere waarop manlikheid geënaktiveer en uitgedaag word in die Suid-Afrikaanse konteks belig.
Die navorsing put ook inspirasie uit Gqeba se eie eenmanvertoning, "Dear Tata… What Makes a Man a Man?". Hierdie persoonlike en artistieke benadering bied 'n unieke perspektief op die onderwerp en verryk die akademiese ontleding met praktiese insigte vanuit die vermaaklikheidswêreld.
Tradisionele sang en navorsingsmetodes
Meestersgraadstudent Qaqambile Mahlasela het 'n referaat getiteld "Performance as Research: Amagwijo, Multidisciplinary and Masculine Becoming in Xhosa Initiation" aangebied. Sy bydrae het gefokus op die diepgaande verband tussen tradisionele sang, navorsing en kulturele rites.
Mahlasela se studie ondersoek tradisionele Xhosa-liedere, bekend as amagwijo, wat tydens manlike inisiasie, of ulwaluko, uitgevoer word. Hierdie liedere is nie slegs vermaak nie, maar dien as 'n belangrike medium vir die oordrag van kennis, waardes en identiteit binne die gemeenskap.
Die navorsing is gegrond op uitgebreide veldwerk en persoonlike geleefde ervarings wat in die Idutywa-streek in die Oos-Kaap opgedoen is. Hierdie benadering het Mahlasela in staat gestel om 'n outentieke en insiggewende perspektief op die kulturele praktyke en hul betekenis te bied, wat die multidissiplinêre aard van musiekwetenskap beklemtoon.
Afdeling se volgehoue bydraes
Die Departement Musiek aan die Universiteit van Fort Hare het vir die afgelope vyf jaar konsekwent werk by die SASRIM-konferensie aangebied. Hierdie volgehoue betrokkenheid onderstreep die departement se toewyding aan akademiese uitnemendheid en die bevordering van musiekwetenskaplike navorsing in Suid-Afrika. Musiekdosent Thembela Vokwana het hieroor gesê die Departement is trots om die werk van sy personeel en studente konsekwent by die konferensie aan te bied. “Dit is ’n bewys van die intellektuele bydrae wat UFH poog om tot globale musikologiese diskoers en navorsing te lewer,” het Vokwana bygevoeg.
