Die Instituut vir Ekonomiese Geregtigheid (IEJ) het 'n sewe bladsy-verklaring uitgereik getiteld "They Are Us: Government Must Act Against Anti-Migrant Rhetoric and Vigilante Violence, and Urgently Address Socioeconomic Deprivation". Hierin waarsku die instituut teen die herhaling van geweld teen migrante, en eis dit beslissende regeringsoptrede. Die IEJ beklemtoon dat groepe soos March and March en Operation Dudula na bewering veldtogte teen migrante mobiliseer, dikwels saam met politieke akteurs. Hierdie veldtogte dra by tot 'n toename in anti-migrant retoriek en wakker geweld aan, wat die regering se dringende aandag vereis om sosio-ekonomiese ontbering aan te spreek.
Migrante Onder Druk en Dreigemente
Migrante in verskeie provinsies beleef tans intimidasie, gedwonge verplasing, en is uitgesluit van skole en gesondheidsorgfasiliteite. Hulle besighede word ook aangeval, en daar was selfs noodlottige geweld teen hulle. Hierdie omstandighede skep 'n klimaat van vrees en onsekerheid vir buitelandse burgers wat in die land woon en werk. Die IEJ beklemtoon die dringendheid daarvan dat die regering stappe doen om hierdie kwessies aan te spreek en alle inwoners se regte te beskerm.
Verder is oproepe deur sekere leiers gehoor dat ongedokumenteerde buitelandse burgers Suid-Afrika teen 30 Junie 2026 moet verlaat. Hierdie ultimatum dra by tot die druk op migrante en kan moontlik lei tot verdere spanning en konflik. Die IEJ waarsku dat sulke retoriek geweld kan aanwakker en die land se sosiale kohesie verder kan ondermyn as daar nie duidelike en beslissende optrede van die regering is nie.
Wortels van Frustrasie: Werkloosheid en Ontoereikende Dienste
Die Instituut vir Ekonomiese Geregtigheid (IEJ) voer aan dat openbare frustrasie oor werkloosheid, armoede en verswakkende openbare dienste na migrante herlei word, eerder as na die strukturele oorsake van Suid-Afrika se ekonomiese krisis. Hulle stel dit duidelik: "Almal wil, en het die reg op, ordentlike werk, waardige openbare dienste, kos, skuiling en veiligheid. Die woede wat mense oor hierdie onaanvaarbare toestande voel, is verstaanbaar en moet aangespreek word. Die IEJ verwerp ook dat sulke toestande gebruik word om geweld teen kwesbare groepe te regverdig."
Suid-Afrika se uitgebreide werkloosheidskoers staan tans op 44%, terwyl jeugwerkloosheid byna 70% bereik. Die IEJ beklemtoon dat hierdie probleme nie opgelos sal word deur migrante as sondebokke te gebruik nie. "Dit is nie wetstoepassing nie; dit is 'n georkestreerde poging om die angs van verarmde gemeenskappe vir politieke gewin te manipuleer en te kanaliseer, en om die land te destabiliseer."
Ondanks die hoë werkloosheid is daar ongeveer 150 000 ongevulde poste in die openbare sektor. Die IEJ merk op: "Soos selfs President Ramaphosa erken het, word migrante, insluitend ongedokumenteerde migrante, juis in diens geneem omdat hul omstandighede hulle verhinder om 'n leefbare loon, veilige toestande of regsbeskerming te eis."
Vorige siklusse van geweld het reeds 'n swaar tol geëis. Die 2008 xenofobiese aanvalle het aan 62 mense die lewe gekos, insluitend 21 Suid-Afrikaners, en meer as 150 000 mense is destyds verplaas. Die Julie 2021-onrus het meer as 350 lewens geëis en ekonomiese verliese van meer as R100 miljard veroorsaak. "Die mense wat die swaarste van hierdie vorige siklusse van geweld gedra het, was werkersklas- en verarmde gemeenskappe," volgens die IEJ.
"Die Pan-Afrikanistiese tradisie en die ideale van Ubuntu het die fondamente gelê vir 'n demokratiese Suid-Afrika. Hierdie fondament word aangeval," waarsku die instituut. Hulle sluit af deur te sê: "Armoede en werkloosheid sal nie opgelos word deur Somaliese winkeliers uit hul winkels te verdryf nie. Hospitale sal nie beter toegerus wees deur Malawiese moeders van kraamsale weg te wys nie. Werksgeleenthede sal nie geskep word deur die ondernemings van Ghanese handelaars af te brand nie. Migrante sukkel saam met Suid-Afrikaners, nie op ons koste nie."
IEJ se Oproep tot Aksie
Die Instituut vir Ekonomiese Geregtigheid (IEJ) het ’n omvattende oproep aan die regering gerig om onmiddellik op te tree teen die eskalerende spanning. Die instituut eis die beskerming van alle inwoners teen selfaangestelde waghondgroepe en dring daarop aan dat immigrasiewetstoepassing aan die Grondwet voldoen. Moet arbeidswette streng toegepas word, openbare indiensnemingsprogramme uitgebrei word, en vakatures in die openbare sektor gevul word. Die IEJ vra ook vir die implementering van pro-indiensnemingsbeleide, die vervolging van oortreders van xenofobiese geweld, verbeterde streeksmigrasie-samewerking, en die skepping van wettige weë vir ongedokumenteerde migrante om langtermynstatus te bekom.
Volgens die IEJ wil en het almal die reg op ordentlike werk, waardige openbare dienste, kos, skuiling en veiligheid. Die instituut verklaar dat die woede wat mense oor hierdie onaanvaarbare toestande voel, verstaanbaar is en aangespreek moet word, maar verwerp ten sterkste dat sulke toestande gebruik word om geweld teen kwesbare groepe te regverdig. Hulle beskou die huidige situasie nie as wetstoepassing nie, maar as 'n georkestreerde poging om die angs van verarmde gemeenskappe vir politieke gewin te manipuleer en te kanaliseer, wat die land destabiliseer.
Die IEJ beklemtoon verder dat migrante, insluitend ongedokumenteerde migrante, presies in diens geneem word omdat hul omstandighede hulle verhinder om 'n leefbare loon, veilige toestande of regsbeskerming te eis, soos selfs President Ramaphosa erken het. Die instituut waarsku dat die mense wat die swaarste van vorige siklusse van geweld gedra het, werkersklas- en verarmde gemeenskappe was. Die Pan-Afrikanistiese tradisie en die ideale van Ubuntu, wat die fondamente vir 'n demokratiese Suid-Afrika gelê het, word tans aangeval. Armoede en werkloosheid sal nie opgelos word deur Somaliese winkeliers uit hul winkels te verdryf, hospitale beter toegerus wees deur Malawiese moeders van kraamsale weg te wys, of werksgeleenthede geskep word deur Ghanese handelaars se ondernemings af te brand nie, aangesien migrante saam met Suid-Afrikaners sukkel, en nie op hul koste nie.
Rol van Media en Toekomsblik
Die Instituut vir Ekonomiese Geregtigheid (IEJ) het mediamaatskappye versoek om nie anti-migrant narratiewe te versterk, te legitimeer of te normaliseer nie. Hulle moet eerder hul verslaggewing fokus op die strukturele oorsake van ongelykheid. Soos die IEJ dit stel: "Die Pan-Afrikanistiese tradisie en die ideale van Ubuntu het die fondasies gelê vir 'n demokratiese Suid-Afrika. Hierdie fondament is onder aanval." Die IEJ waarsku dat armoede en werkloosheid nie opgelos sal word deur migrante as sondebokke te gebruik nie.
