Die Suid-Afrikaanse joernalis Sakhiseni Nxumalo is op 19 Junie in Pietermaritzburg tydens sy verslaggewing oor 'n anti-migrant optog gedreig. Betogers het sy identiteit bevraagteken weens sy donker gelaatskleur en het in Zoeloe na sy dokumente gevra. Nxumalo het gesê: "As jy verfilm, gaan ons jou doodmaak." Hierdie direkte dreigement het die erns van die situasie onderstreep, terwyl hy probeer het om sy werk as joernalis uit te voer. Die betogers het ook probeer om beeldmateriaal van sy foon af te verwyder, wat dui op 'n poging om die verspreiding van inligting te belemmer.
Hy het verder verduidelik: "Omdat ek donker van gelaatskleur is, het ander begin sê ek is 'n buitelander … Hulle het my gevra wie ek is, hulle het my [identiteits]dokumente gevra, en hulle het hierdie vrae in Zoeloe gevra, en ek het in Zoeloe geantwoord. Teen hierdie tyd was daar ongeveer 20 van hulle." Tientalle ander buitelandse burgers is die afgelope paar maande aangerand in soortgelyke voorvalle, wat die wydverspreide aard van hierdie geweld beklemtoon. Betogers, gewapen met swepe, het ook Kosadia-Hassen daarvan beskuldig dat hy 'n buitelander is, sy ID geëis en sy afkoms bevraagteken. Hierdie insidente illustreer die gevaar wat joernaliste en buitelandse burgers in die gesig staar wanneer anti-migrant sentimente hoogty vier.
Aanrandings en Dreigemente teen Joernaliste
Die betogers het vir Sakhiseni Nxumalo meegedeel: "If you are filming, we are going to kill you," en hulle het probeer om beeldmateriaal van sy foon af te verwyder. Nxumalo het beskryf hoe die situasie vinnig geëskaleer het toe hy probeer het om die gebeure vas te lê. Hierdie dreigement onderstreep die gevaar wat joernaliste in die gesig staar wanneer hulle oor sensitiewe onderwerpe verslag doen. Die poging om die opnames te skrap, dui op 'n duidelike bedoeling om die verspreiding van inligting te belemmer en die publiek oningelig te laat. Sulke optrede is 'n direkte aanval op persvryheid en die beginsels van deursigtigheid.
Nxumalo het verder vertel dat die betogers hom gestamp het en sy foon probeer gryp het. Die fisieke aanranding en die poging om sy toerusting af te neem, beklemtoon die aggressie waarmee joernaliste tydens sulke betogings gekonfronteer word. Dit skep 'n onveilige omgewing vir mediawerkers wat bloot hul werk probeer doen deur die publiek in te lig oor belangrike gebeurtenisse. Sulke insidente ondermyn die persvryheid en die reg van die publiek om ingelig te wees. Die bedreiging van geweld en die poging om die vaslegging van gebeure te verhoed, skep 'n klimaat van vrees wat noodsaaklike verslaggewing moeilik maak.
News 24 se studentjoernalis en intern, Yusuf Kosadia-Hassen, was ook op 22 Junie in Boksburg geteiken. Hy het gesê: "They started asking if I was one of them, if I was South African, and asked for my ID. Then they came close and started speaking in my face and asked if I am Indian." Hierdie voorval wys hoe joernaliste se identiteit en afkoms bevraagteken word tydens anti-migrantiese optogte, wat hulle in 'n kwesbare posisie plaas. Betogers, gewapen met swepe, het Kosadia-Hassen daarvan beskuldig dat hy 'n buitelander is, sy ID geëis en sy afkoms bevraagteken, wat die diepte van die wantroue en vyandigheid teenoor individue wat as 'anders' beskou word, illustreer.
Die Suid-Afrikaanse Nasionale Redakteursforum (SANEF) het verklaar dat joernaliste geteiken word omdat hulle xenofobiese retoriek ontbloot, anti-immigrasie-aansprake feitelik kontroleer, en oor geweld verslag doen. Dit dui op 'n gevaarlike tendens waar diegene wat die waarheid probeer versprei, direk aangeval word vir hul werk. SANEF se waarskuwing beklemtoon die toenemende risiko vir mediawerkers en die noodsaaklikheid van beskerming vir diegene wat die publiek se reg op inligting handhaaf. Die forum het sy kommer uitgespreek oor die intimidasie en teistering wat joernaliste ervaar, wat die vryheid van die pers direk bedreig.
Die Rol van die M&M Beweging
Die anti-migrant beweging March and March (M&M) het 'n sperdatum van 30 Junie gestel vir ongedokumenteerde buitelanders om Suid-Afrika te verlaat. Hierdie ultimatum plaas verdere druk op reeds gespanne verhoudinge en dra by tot 'n klimaat van vrees onder buitelandse burgers, wat die onsekerheid wat deur die anti-migrant sentiment veroorsaak word, vererger. Die beweging se dreigemente en eise het 'n beduidende impak op die lewens van duisende mense.
M&M het Getty Images-fotograaf Wesley Fester en Agence France-Presse se Saamwiet Moos geïdentifiseer en op Facebook geteiken. Mnr. Fester het hieroor gesê: "Wat kommerwekkend is, is dat die betogers blykbaar dink hulle het meer regte as almal anders. Hulle voel hulle kan enigiets doen sonder om aanspreeklik gehou te word." Mnr. Moos het bygevoeg: "Dit is die eerste soort insident waar hulle ons direk geteiken en probeer het om ons verslaggewing te beïnvloed." Hierdie teiken van individuele joernaliste op sosiale media is 'n nuwe en ontstellende taktiek wat daarop gemik is om mediawerkers te intimideer en hul vermoë om onafhanklik te rapporteer, te ondermyn.
Op 25 Junie het die Suid-Afrikaanse Nasionale Redakteursforum (SANEF) bevestig dat M&M-ondersteuners joernaliste in vier provinsies gekonfronteer, geteister en geïntimideer het. Die wydverspreide aard van hierdie voorvalle dui op 'n georganiseerde poging om mediawerkers se werk te belemmer. SANEF het sy diepe kommer uitgespreek oor die volgehoue teiken van joernaliste en fotograwe wat hul pligte uitvoer. Die forum het benadruk dat sulke optrede 'n direkte aanval op persvryheid en die publiek se reg om ingelig te wees, is.
DW se korrespondent Dianne Hawker-Kalubi en haar kameraman is op 21 Mei deur lyfwagte wat M&M-stigter Jacinta Ngobese-Zuma vergesel het, gestamp. Hierdie voorval beklemtoon die fisiese risiko's wat joernaliste in die gesig staar wanneer hulle oor die beweging verslag doen, selfs wanneer hulle nie direk by betogings betrokke is nie. Die teenwoordigheid van lyfwagte dui op 'n vlak van organisasie en aggressie binne die beweging wat die veiligheid van mediawerkers verder bedreig.
M&M het sosiale media aktief gebruik om joernaliste te identifiseer en te teiken, en het foto's van twee joernaliste op Facebook geplaas ná 'n betoging op 20 Junie. Hierdie taktiek skep 'n vyandige omgewing vir mediawerkers en moedig moontlik verdere intimidasie van hul volgelinge aan. Minstens 28 groepe berei voor vir massa-aksie op Dinsdag, 30 Junie, wat 'n verdere eskalasie van anti-migrant sentiment en potensiële gevare vir joernaliste voorspel. Die koördinering van sulke aksies oor verskeie groepe dui op 'n breër, georganiseerde veldtog teen buitelandse burgers en die media wat daaroor verslag doen.
Wider Xenofobiese Geweld en Implikasies
Die wyer konteks van anti-migrant sentiment word onderstreep deur tragiese sterftes en 'n groeiende vrees onder buitelandse burgers. Dieselfde aanval waar joernalis Sakhiseni Nxumalo geteiken is, het die lewe geëis van Mishack Banda, 'n 29-jarige Malawiese pa. Hierdie voorval beklemtoon die dodelike gevaar wat buitelanders in die gesig staar tydens sulke betogings en die tragiese menslike koste van xenofobiese geweld. Die verlies van 'n onskuldige lewe dien as 'n somber herinnering aan die uiterste gevolge van haatspraak en aksie.
Kort voor 19 Junie is twee Mosambiekers ook in afsonderlike voorvalle dood, wat die reeks dodelike aanvalle op buitelandse burgers verder verleng het. Hierdie sterftes dra by tot die groeiende kommer oor die veiligheid van migrante in Suid-Afrika. Anti-migrant sentiment is aan die toeneem, met protesgroepe wat ongedokumenteerde buitelanders blameer vir hoë werkloosheid, die oorbelasting van openbare dienste en 'n toename in misdaad. Hierdie bewerings, dikwels sonder voldoende feitelike basis, dra by tot die demonisering van buitelandse burgers en die regverdiging van geweld teen hulle.
Talle mense het reeds in vroeëre golwe van xenofobiese geweld in Suid-Afrika omgekom. Dit dui op 'n diepgewortelde probleem wat periodiek opvlam en tot verwoestende gevolge lei. Die huidige vlaag van sentiment is nie 'n geïsoleerde verskynsel nie, maar eerder deel van 'n herhalende patroon van geweld en diskriminasie wat die land al vir jare teister. Die historiese konteks van sulke geweld beklemtoon die dringende behoefte aan langtermynoplossings en maatskaplike samehorigheid.
As gevolg van die toenemende vrees en die dreigende sperdatum van 30 Junie, het duisende bang migrante Suid-Afrika verlaat. Hierdie massale uittog dui op die erns van die situasie en die magteloosheid wat baie buitelandse burgers ervaar, wat gedwing word om hul lewens en besittings agter te laat in die soeke na veiligheid. Die besluit om te vlug beklemtoon die onveilige omgewing en die druk wat op hierdie gemeenskappe geplaas word, wat 'n humanitêre krisis in die maak is.
Owerheidsreaksie en Oproepe tot Optrede
Minstens twee opposisiepartye in die Parlement het die sperdatum van 30 Junie vir ongedokumenteerde buitelanders om Suid-Afrika te verlaat, gesteun. Hierdie ondersteuning van politieke entiteite dra by tot die kompleksiteit van die situasie en die druk wat op buitelandse burgers geplaas word, wat die boodskap van die anti-migrant bewegings versterk. Die Komitee vir die Beskerming van Joernaliste (CPJ) en nog sewe ander persvryheidsgroepe het intussen 'n beroep op die March and March (M&M) beweging gedoen om onwettige optrede te staak en op te hou om joernaliste te dreig. Hierdie internasionale oproep tot aksie beklemtoon die erns van die situasie en die wêreldwye kommer oor persvryheid in Suid-Afrika.
Die koalisie van persvryheidsgroepe het ook die owerhede versoek om buitelandse burgers en joernaliste te beskerm teen die toenemende teistering en geweld. Hulle beklemtoon die noodsaaklikheid van 'n veilige omgewing vir beide gemeenskappe en die media, sodat hulle hul regte kan uitoefen sonder vrees vir reperkussies. Die Suid-Afrikaanse regering het die sperdatum van 30 Junie kategories verwerp en het die polisie op hoë gereedheidsgrondslag geplaas. Hierdie amptelike standpunt weerspieël die regering se poging om orde te handhaaf en die veiligheid van alle inwoners te verseker te midde van die toenemende anti-migrant sentiment, en om die oppergesag van die reg te handhaaf. Die regering se versekering van beskerming is noodsaaklik om vertroue te herstel en verdere geweld te voorkom.
