Wagte groepe val sedert maande buitelandse burgers, veral Swart Afrika-migrante, aan met soms knuppels, swepe, messe en spiese, wat die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) se direkteur, Tedros Adhanom Ghebreyesus, genoop het om op 14 Junie op X (voorheen Twitter) verslae te lewer oor die slagoffers en ontheemde syfers. Hierdie geweld, wat in verskeie Suid-Afrikaanse stede soos Johannesburg, Kaapstad en Pretoria plaasvind, het 'n beroep op deernis van kerkleiers ontlok. Migrantgemeenskappe word geteister deur hierdie aanvalle wat tot wydverspreide onrus en ontwrigting lei. Die WGO-direkteur se plasing beklemtoon die erns van die situasie en die humanitêre krisis wat dit veroorsaak.
Omvang en impak van die krisis
Die geweld het gelei tot minstens 12 sterftes, wydverspreide vernietiging van buitelanders se besighede en huise, en duisende migrante wat Suid-Afrika ontvlug of skuiling soek in gemeenskapsentrums, moskees, kerke en polisiestasies. Hierdie onluste het 'n diepgaande impak op die lewens van talle individue en gesinne gehad, wat 'n noodsituasie vir humanitêre hulp geskep het.
Aartsbiskop Sithembele Sipuka het benadruk dat in KwaZulu-Natal alleen, honderde mense haweloos gelaat is en die lewensbestaan van 1 000 plaaslike gesinne vernietig is. Hy het 'n beroep op deernis gedoen: "As dit 'n koppie water is wat ons kan gee, laat ons dit gee. As dit 'n kombers is, laat ons dit gee. As dit kos of medikasie of bloot skuiling en 'n vriendelike teenwoordigheid is, laat ons dit gee." Volgens Sipuka is "Baie hiervan (beskuldigings) aangevuur deur wydverspreide en opruiende openbare retoriek, arbitrêre sperdatums, disinformasie en paniek."
Statistics South Africa skat dat tussen 2.4 en 3.1 miljoen buitelandse burgers in die land woonagtig is. Aartsbiskop Sipuka het gewaarsku: "As ons die woede veroordeel sonder om na die redes daarvoor te luister, sal ons nie gehoor word deur diegene wat dit koester nie. Om hul griewe onverhoord af te maak, is om hulle verder in die arms van diegene te dryf wat agter daardie woede skuil tot pligsversuim."
Die rol van die kerk en geloof
Die geskiedenis van Suid-Afrika toon dat die migrerende bevolking reeds sedert 1994, met die einde van apartheid, aan xenofobiese aanvalle blootgestel is. Hierdie langdurige patroon van geweld teen buitelandse burgers dui op 'n dieperliggende maatskaplike probleem wat die land al dekades lank teister. Die aanhoudende aard van hierdie aanvalle onderstreep die noodsaaklikheid van ingryping en dialoog, veral vanuit invloedryke instansies soos die kerk, om deernis en begrip te bevorder. Die herhaalde aard van hierdie voorvalle plaas 'n swaar las op migrantgemeenskappe en ondermyn maatskaplike kohesie.
Gegewe die demografiese samestelling van die land, speel geloofinstellings 'n deurslaggewende rol in die aanspreek van hierdie kwessies. Ongeveer 85% van Suid-Afrika se 65 miljoen inwoners is aanhangers van die Christendom. Hierdie oorheersende Christelike bevolking impliseer dat kerkleiers en geloofsgemeenskappe 'n beduidende morele en sosiale invloed het. Hulle posisie stel hulle in staat om 'n sterk standpunt teen xenofobie in te neem en om die waardes van naasteleifde, deernis en gasvryheid aktief te verkondig. Die kerk kan as 'n brug dien tussen verskillende gemeenskappe en help om stereotipes en misverstande af te breek.
Hierdie spesifieke artikel is deel van 'n wyer reeks artikels getiteld 'Immigrasie en die Kerk'. Die reeks poog om die komplekse verhouding tussen immigrasie, geloof en die rol van die kerk in die hantering van uitdagings soos xenofobie te ondersoek. Deur hierdie fokus hoop die publikasie om 'n platform vir nadenke en bespreking te bied oor hoe geloofsgemeenskappe kan bydra tot 'n meer inklusiewe en deernisvolle samelewing vir alle inwoners, ongeag hul oorsprong. Die reeks belig die historiese en kontemporêre dinamika van migrasie in die konteks van geloof.
Oproep tot aksie en deernis
Die Suid-Afrikaanse anti-onwettige immigrasiegroep March and March het 'n sperdatum van 30 Junie uitgereik waarvolgens alle ongedokumenteerde persone die land moes verlaat. Hierdie ultimatum het bygedra tot die spanning en vrees onder migrantgemeenskappe, en die oproep van March and March beklemtoon die georganiseerde aard van sommige anti-migrantbewegings in die land. Dit volg op 'n tydperk van toenemende retoriek teen buitelanders en dra by tot die klimaat van onsekerheid wat die krisis vererger. Die invloed van sulke groepe op die publieke sentiment en die eskalasie van geweld kan nie onderskat word nie.
Die huidige golf van geweld het reeds middel-April in die kusprovinsie KwaZulu-Natal begin en vinnig versprei na ander stedelike sentrums. Dit het eers Pretoria en Johannesburg bereik, voordat dit ook Kaapstad en verskeie ander stede in Suid-Afrika geteister het. Hierdie geografiese verspreiding van die aanvalle dui op 'n dieperliggende en wydverspreide probleem binne die samelewing. Die konsekwente patroon van teiken van migrante toon die dringende behoefte aan 'n gekoördineerde reaksie van owerhede en burgerlike organisasies om verdere eskalasie te voorkom.
