President Cyril Ramaphosa het Maandag beklemtoon dat die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Misdaad en Politieke Inmenging binne Suid-Afrika se Strafregstelsel deeglik en sonder enige inmenging moet voortgaan. Hierdie standpunt onderstreep die erns waarmee die regering die uitdagings binne die land se strafregstelsel benader. Die president het gesê toekomstige werwing, bevorderings en senior aanstellings sal streng op meriete, bevoegdheid en integriteit gebaseer word, en politieke inmenging of kriminele elemente heeltemal uitsluit. Dit is 'n direkte poging om die integriteit van die staatsinstellings te herstel en te verseker dat die regte persone in sleutelposisies aangestel word. “Vir elke onbevoegde of korrupte SAPD-lid, is daar baie duisende meer wat nie is nie,” het President Ramaphosa gesê en bygevoeg: “Vertroue kan nie geëis word nie. Dit moet verdien word.”
Kommissie moet ongesteurd voortgaan
Die president se standpunt is dat die bevindinge van die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Misdaad en Politieke Inmenging binne Suid-Afrika se Strafregstelsel nie net aanvaar sal word nie, maar ook deeglik geïmplementeer sal word. Hierdie kommissie, wat onder leiding van regter Mbuyiseli Madlanga staan, is daarop gemik om die grondoorsake van misdaad en politieke inmenging in die land se strafregstelsel te ondersoek. Die omvang van die kommissie se mandaat is breed, en dit sluit die ontleding van sistemiese foute en die identifisering van verantwoordelike partye in. Ramaphosa het beklemtoon dat die regering hom daartoe verbind om die kommissie van alle nodige hulpbronne te voorsien sodat dit sy mandaat ongesteurd en deeglik kan uitvoer. Die integriteit van die proses en die geloofwaardigheid van die uitkomste is van uiterste belang, het die president gesê. Hy het aangedring op 'n omvattende en onafhanklike ondersoek om die vertroue in die regstelsel te herstel, wat noodsaaklik is vir die handhawing van 'n funksionele demokrasie. Die kommissie se werk sal as 'n kritieke bousteen dien vir toekomstige hervormings.
Verdediging van SAPD en uitdagings
President Cyril Ramaphosa het die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) breedvoerig verdedig, veral die oorgrote meerderheid van sy lede wat hul pligte met toewyding uitvoer. Hy het daarop gewys dat die SAPD tans uit meer as 180 000 lede en 3 000 reserviste bestaan, wat 'n aansienlike mag verteenwoordig wat daagliks vir die veiligheid van die land se burgers werk. Ten spyte hiervan staar die diens steeds uitdagings in die gesig wat publieke vertroue betref. 'n Regering-, openbare veiligheid- en regspraakopname vir 2025/2026, gepubliseer deur Statistics South Africa, het 'n kommerwekkende tendens uitgelig. Volgens die opname kies baie misdaadslagoffers om nie insidente aan te meld nie, omdat hulle glo die polisie sal geen stappe doen nie. Hierdie persepsie beklemtoon die noodsaaklikheid vir die kommissie se werk en die herstel van openbare vertroue in die polisiediens. Die president het erken dat hierdie persepsies aangespreek moet word deur tasbare verbeteringe en 'n verhoogde vlak van verantwoordbaarheid binne die SAPD.
Verbeterde werwing en aanstellings
Deur middel van die SAPD se Projek 11 000 word die polisiediens se getalle uitgebrei om die tekort aan mannekrag aan te spreek. Sal ’n nuwe inname van 5 500 konstabels binnekort met opleiding by die akademies begin. Hierdie inisiatief is daarop gemik om die kapasiteit van die polisiediens te versterk en meer beamptes op straat te kry om misdaad te bekamp. Dit dui op 'n konkrete stap om die tekort aan personeel aan te spreek en sodoende die doeltreffendheid van wetstoepassing te verbeter, veral in gebiede waar misdaad hoogty vier.
Die werwingsproses vir die polisie is aansienlik verskerp met die instelling van verpligte psigometriese en integriteitstoetse. Hierdie toetse word reeds in die heel eerste fase van die seleksieproses toegepas om sodoende 'n hoër kaliber kandidate te identifiseer. Die doel hiervan is om te verseker dat slegs kandidate wat oor die nodige sielkundige stabiliteit en 'n onberispelike karakter beskik, vir opleiding oorweeg word. Hierdie vroeë siftingsmeganisme is 'n poging om die gehalte van nuwe rekrute te verhoog en die integriteit van die polisiediens te beskerm teen ongewenste elemente wat die instelling se reputasie kan skaad. Die fokus op meriete en integriteit sal volgens die president deurslaggewend wees vir die langtermyn sukses van die polisiediens.
