Helen Zille, die Demokratiese Alliansie (DA) se burgemeesterskandidaat vir Johannesburg, voer tans veldtog in Soweto voor die plaaslike verkiesing op 4 November. Haar intensiewe teenwoordigheid in hierdie histories belangrike gebied onderstreep die party se erns om steun buite sy tradisionele basis te werf. Sy glo die DA benodig byna 500 000 stemme om 'n meerderheid in die Johannesburgse metro te wen, wat die omvang van die uitdaging vir die party duidelik maak.
Zille het gesê die DA groei vinnig in Soweto en dat afnemende ANC-steun die party bevoordeel. Hierdie stelling impliseer 'n strategiese skuif om voordeel te trek uit die veranderende politieke landskap. ActionSA-leier Herman Mashaba het egter opgemerk dat Zille nie sonder Soweto se steun in Johannesburg sou kon wen nie, wat die kritieke belang van hierdie gebied vir enige party se sukses in die metropool beklemtoon. Soweto verteenwoordig byna 30% van die stad se verkiesingswyke, wat dit 'n onmisbare stemblok maak in die stryd om beheer oor Johannesburg. Op 'n vraag oor voorbeelde van die DA se werk in Johannesburg, het Zille geantwoord dat dienslewering die plig van die owerhede is, nie 'n politieke party nie, en het sy benadruk dat die DA die verantwoordelikheid van goeie bestuur ernstig opneem wanneer hulle in beheer is.
Historiese ANC-vesting
Soweto is tradisioneel ’n bastion van die African National Congress (ANC), met ’n bevolking van ongeveer 1.2 miljoen mense. Hierdie uitgestrekte stedelike gebied, ryk aan geskiedenis en politieke betekenis, het lank reeds as 'n kragbron vir die regerende party gedien. Die politieke landskap in hierdie gebied het histories die ANC se oorheersing weerspieël, met 'n diepgewortelde lojaliteit wat oor dekades strek. In die 2021-verkiesing het die ANC inderdaad die voortou geneem in elke wyk binne Soweto, wat die party se diepgewortelde steun daar bevestig het en die uitdaging vir opposisiepartye soos die DA verder onderstreep. Hierdie uitslag het getoon hoe moeilik dit is vir ander partye om 'n beduidende deurbraak in hierdie tradisionele ANC-hartland te maak.
Alhoewel die DA nou probeer om hierdie vesting binne te dring, het die party wel reeds die leierskap in Johannesburg beklee. Die DA het Johannesburg onder burgemeester Herman Mashaba van 2016 tot 2019 gelei, wat ’n tydperk van opposisiebeheer in die metropool was en 'n nuwe era van koalisieregering ingelui het. Gedurende hierdie tydperk het die DA probeer om sy bestuursfilosofie in die stad te implementeer. Daarna het die DA-verteenwoordiger Mpho Phalatse die stad vir iets meer as ’n jaar vanaf die einde van 2021 regeer, voordat sy uit die pos verwyder is te midde van politieke onstabiliteit en koalisie-uitdagings. Hierdie periodes van DA-leierskap wys dat hoewel Soweto 'n ANC-vesting bly, die breër Johannesburgse politiek meer kompleks en veranderlik is.
Kiesersvertroue en persepsies
Sommige kiesers in Soweto koester wantroue teenoor die Demokratiese Alliansie (DA) weens die persepsie dat dit ’n party vir die land se wit inwoners is. Hierdie siening, wat dikwels historiese ondertone het, bemoeilik die party se pogings om steun in tradisionele ANC-vestings te werf en verteenwoordig 'n beduidende hindernis vir hul groei. Die uitdaging lê daarin om hierdie langdurige persepsies te oorkom en ’n breër basis van ondersteuning te bou wat alle gemeenskappe insluit. Hierdie persepsie is 'n direkte gevolg van Suid-Afrika se komplekse en dikwels pynlike geskiedenis, wat die politieke landskap steeds vorm.
Verskeie Soweto-inwoners het hul wantroue in die DA uitgespreek, wat direk gekoppel word aan die nalatenskap van apartheid en aantyginge van rassisme. Hierdie diepgewortelde historiese wonde en die voortgesette interpretasie van die DA se identiteit en beleid dra by tot die skeptisisme onder dele van die gemeenskap, en dit is ’n struikelblok wat die party aktief probeer aanspreek deur hul veldtogte op die grond. Die DA poog om hierdie persepsies te verander deur 'n boodskap van inklusiwiteit en dienslewering oor te dra.
Nomzicelo Mohamed, die DA se veldtoghoof, het egter benadruk dat die party reeds vir meer as ’n dekade in Soweto werksaam is. Volgens Mohamed is die DA besig om geleidelik die gemeenskap se vertroue te wen deur volgehoue betrokkenheid en die aanbied van konkrete oplossings vir diensleweringsprobleme. Hierdie langtermyn-strategie is daarop gemik om die persepsie van die party te verander en ’n blywende teenwoordigheid te vestig, wat uiteindelik kan lei tot 'n toename in kiesersteun.
DA se kiesersbasis en steun
Die Demokratiese Alliansie (DA) se vertoning in Soweto tydens vorige verkiesings toon ’n wisselende tendens, wat die uitdagings en geleenthede vir die party in die gebied illustreer. In 2016 het die party 31 324 wyksstemme in Soweto ontvang, wat neergekom het op 9.77% van die totale stemme in daardie gebied. Hierdie syfer het egter in 2021 beduidend gedaal, wat 'n terugslag vir die party se ambisies in Soweto was.
Tydens die 2021-verkiesing het die DA slegs 9 355 stemme in Soweto gekry, wat ’n persentasie van 4.1% verteenwoordig het. Hierdie afname het plaasgevind te midde van ’n laer kiesersopkoms, wat moontlik 'n faktor in die verminderde steun was, maar dit dui steeds op 'n behoefte vir die party om sy strategie in die gebied te heroorweeg. Die huidige steun vir die partye in die Johannesburgse metro wissel volgens verskillende meningspeilings, wat die onvoorspelbare aard van die komende verkiesing beklemtoon.
’n Opname deur Ipsos dui daarop dat die African National Congress (ANC) 31% steun geniet, terwyl die DA 27% steun in die Johannesburgse wedloop het. Hierdie syfers dui op 'n relatief nou stryd tussen die twee grootste partye in die metropool. Daarenteen het die Social Research Foundation die DA se steun op 42% geraam, teenoor die ANC se 18%. Hierdie uiteenlopende syfers dui op ’n dinamiese en onsekere politieke landskap in die aanloop tot die verkiesing, en beklemtoon die belangrikheid van elke stem, veral dié uit sleutelgebiede soos Soweto. Die uitkoms sal afhang van watter party die beste daarin slaag om kiesers te mobiliseer en hul boodskap effektief oor te dra.
